ప్రపంచ చమురు రవాణాలో అత్యంత కీలకమైన సముద్ర మార్గంగా పేరొందినహోర్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) మరోసారి అంతర్జాతీయ చర్చకు కేంద్రంగా మారింది. ఇటీవల ఈ ప్రాంతంలో ప్రయాణిస్తున్న పలు వాణిజ్య నౌకలు, ముఖ్యంగా భారత అనుబంధ నౌకలు,జీపీఎస్ మరియు ఇతర నావిగేషన్ సిగ్నల్స్లో అంతరాయాలు ఎదుర్కొంటున్నట్లు పలు అంతర్జాతీయ సముద్ర భద్రతా సంస్థలు వెల్లడించాయి. దీంతో "భారత నౌకలు మాయమవుతున్నాయా?" అనే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్నప్పటికీ, వాస్తవానికి జరుగుతున్నదిజీపీఎస్ జామింగ్ మరియు సిగ్నల్ స్పూఫింగ్ సమస్యగా నిపుణులు చెబుతున్నారు.
హోర్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచంలోనే అత్యంత రద్దీగా ఉండే సముద్ర మార్గాల్లో ఒకటి. ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో సుమారు ఐదో వంతు ఈ మార్గం ద్వారానే సాగుతుంది. భారతదేశం కూడా తన చమురు దిగుమతుల్లో పెద్ద భాగాన్ని ఈ మార్గంపైనే ఆధారపడి పొందుతోంది. అందువల్ల ఈ ప్రాంతంలో ఏర్పడే ఏ చిన్న అంతరాయం కూడా అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
ఇటీవలి కాలంలో ఈ ప్రాంతంలో నౌకల నావిగేషన్ వ్యవస్థల్లో అసాధారణ అంతరాయాలు నమోదయ్యాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో నౌకల స్థానాన్ని చూపే జీపీఎస్ వ్యవస్థ తప్పుదారి పట్టడం, మరికొన్ని సందర్భాల్లో సిగ్నల్ పూర్తిగా కోల్పోవడం వంటి ఘటనలు చోటుచేసుకున్నట్లు సముద్ర భద్రతా నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. దీని వల్ల నౌకలు వాస్తవంగా కనిపించకుండా పోవడం కాదు; వాటి డిజిటల్ ట్రాకింగ్లో తాత్కాలిక సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయి.
నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ పరిస్థితికి ప్రధాన కారణంఎలక్ట్రానిక్ వార్ఫేర్ (Electronic Warfare),జీపీఎస్ జామింగ్,సిగ్నల్ స్పూఫింగ్ వంటి సాంకేతిక అంతరాయాలు కావచ్చు. సైనిక ఉద్రిక్తతలు అధికంగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో ఇలాంటి పరిస్థితులు అప్పుడప్పుడు కనిపిస్తుంటాయి. అయితే ఈ చర్యలకు ఎవరు బాధ్యులు అనే అంశంపై అధికారికంగా ఎలాంటి నిర్ధారణ వెలువడలేదు.
భారత ప్రభుత్వం, నౌకాశ్రయ శాఖ, భారత నౌకాదళం ఈ పరిణామాలను ఎప్పటికప్పుడు పర్యవేక్షిస్తున్నాయి. ఈ ప్రాంతంలో ప్రయాణించే భారత వాణిజ్య నౌకలకు అప్రమత్తంగా ఉండాలని సూచనలు జారీ చేసినట్లు సమాచారం. అవసరమైతే ప్రత్యామ్నాయ నావిగేషన్ విధానాలను ఉపయోగించాలని కూడా అధికారులు సూచిస్తున్నారు.
ఇదిలా ఉండగా, అంతర్జాతీయ సముద్ర భద్రతా సంస్థలు కూడా హోర్ముజ్ జలసంధిలో ప్రయాణించే నౌకలకు ప్రత్యేక హెచ్చరికలు జారీ చేశాయి. జీపీఎస్ వ్యవస్థలపై మాత్రమే ఆధారపడకుండా, రాడార్, విజువల్ నావిగేషన్, సంప్రదాయ సముద్ర నావిగేషన్ పద్ధతులను కూడా వినియోగించాలని సూచిస్తున్నాయి.
భారతదేశానికి ఈ మార్గం వ్యూహాత్మకంగా అత్యంత కీలకం. ఎందుకంటే దేశానికి అవసరమైన ముడి చమురులో గణనీయమైన భాగం గల్ఫ్ దేశాల నుంచి ఈ సముద్ర మార్గం ద్వారానే చేరుతుంది. అందువల్ల హోర్ముజ్ జలసంధిలో ఏర్పడే ఏ భద్రతా సమస్యైనా ఇంధన సరఫరా, రవాణా ఖర్చులు, అంతర్జాతీయ మార్కెట్ ధరలపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
అయితే ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న సమాచారాన్ని బట్టిభారత నౌకలు అదృశ్యమవుతున్నాయనే ప్రచారంలో నిజం లేదు. అసలు సమస్య నావిగేషన్ సిగ్నల్ అంతరాయాలకే పరిమితమైందని నిపుణులు స్పష్టం చేస్తున్నారు. పరిస్థితిని భారత అధికారులు, అంతర్జాతీయ సముద్ర భద్రతా సంస్థలు నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తుండటంతో ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదని చెబుతున్నారు.
మొత్తానికి, హోర్ముజ్ జలసంధిలో జరుగుతున్న పరిణామాలు ఆధునిక సముద్ర భద్రతలో ఎలక్ట్రానిక్ యుద్ధ సాంకేతికత ఎంత కీలకంగా మారిందో మరోసారి గుర్తు చేస్తున్నాయి. ప్రపంచ వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకమైన ఈ సముద్ర మార్గంలో భద్రతను మరింత బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని తాజా పరిణామాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
